Ghi chép về Mẹ

Non tháng nay má yếu sức hẳn. Tuy ăn được ngủ được nhưng rất ít nói và phát âm không được rõ như trước. Má lại thường nằm thấy ác mộng hay sao ấy mà khi giật mình dậy cứ hay nói mấy câu không đầu không đuôi, đặc biệt là hay rên. Con cháu đến thăm, ai má cũng biết hết nhưng có vài đứa má không nhớ tên. Hình như có vài đứa buồn tủi thân vì bị má quên tên. Tính đến năm nay 2018 thì má đã 95 tuổi rồi. 

Dạo này mình về thăm má thường hơn. Mỗi tuần, nhìn lịch thấy thứ sáu hoặc thứ bảy là má lại nói với Thu và chị Năm: “Bữa nay thằng Sĩ nó về”. 

Thật ra ông Trời rất công bằng và Chúa thì đầy lòng thương xót. Mình nhớ trước đây lúc chưa vào đạo, má còn sợ chết lắm. Vậy mà từ lúc được Cha đến nhà rửa tội, được có tên Thánh rồi chừng như má đã quên luôn chữ “chết”. Mình nhớ khi nói Cha nghe chuyện má cứ hay nghĩ đến chuyện chết thì Cha đã mĩm cười hiền từ, nhẹ nhàng nói với má: “Bà được ơn gọi của Chúa rồi nên đừng lo lắng chuyện chết nữa nhé, chỉ là về nước Chúa mà thôi”. 

Mấy ngày tết dương lịch vừa qua mình về với má, vui thật trọn vẹn. Có vợ chồng bé Hai và vợ chồng Hưng về thăm và lì xì cho má nữa. Tội nghiệp Huyền về thấy hết nước yến liền đi siêu thị mua cho má. Nước yến mắc tiền lắm, một hủ nhỏ thôi đã ba bốn chục ngàn. Lúc trước ông sui của Hưng Huyền vẫn thường biếu cho má. 

Còn hơn tháng nữa thôi thì đến tết nguyên đán Mậu Tuất rồi. Tết này cậu Út bên Canada về trễ, 17/1 mới được nghỉ. Nhưng vậy cũng hay, đến lúc ấy con cháu khác phải đi làm hết rồi thì còn có Út về “thay ca”. Giờ mình đang nghĩ đến chuyện trước tết về sẽ rủ chị Sáu đi mua mai và mấy chậu hoa khác cho sân nhà tươi thắm như mọi năm có Út và Chín “chuyên trách”. Những chậu mai mấy năm trước vừa nở đúng giao thừa vừa lâu tàn. Năm nay hy vọng cũng sẽ được vậy để nhà được nhiều điềm lành, để má được luôn mạnh giỏi. 

(18 tháng 11 âm lịch)

Nhà đông con nên tết năm nào má tôi cũng kho một nồi thịt kho trứng to như ngoài tiệm cơm, đến những 30 quả trứng vịt. Chúng tôi thích nhất là được má kêu phụ một tay lột vỏ trứng. Và khoái nhất là có quả lột sao đó mà có một mảng tròng trắng bị dính vào vỏ. Lúc đó đơn giản là đớp ngay, ăn nó bùi bùi béo béo, ngon hơn là ăn nguyên quả. Vừa ăn vừa “than thở” cho má nghe:
– Cái trứng này kỳ ghê, lột nó cứ hay bị dính vỏ hoài. 
Sau này nghe má kể: 
– Tụi con khoái lột vỏ trứng để ăn mấy miếng tròng trắng dính theo vỏ chứ gì. 
– Ủa, má biết hết hả má?
– Sao không. Có đứa còn cố tình lột ẩu để có miếng tròng trắng ăn nữa kia. Ha ha!
Ha ha…Đúng là trứng mà đòi khôn hơn vịt ^^

Gần cuối năm 1976 ba má tôi đưa cả nhà rời thị xã Bến tre để vào xã Phước thạnh, huyện Châu thành, cách đó hơn 10 cây số, đường vào khó khăn, phải qua cầu khỉ, đến mùa mưa thì trơn trợt dễ té. 

Nơi ở mới là một khu đất vườn-ruộng chừng 1 công, trồng lúa, chuối, dừa và một cái hố bom to nuôi ít tôm cá để dành ăn. Trồng lúa thì ba má tôi vừa không có nghề, vừa lớn tuổi nên phải thuê mướn người làm, thu hoạch xong tính ra bị lỗ. Cây trái thì có ít, lâu lâu mấy đứa em gánh chuối ra tuốt ngoài chợ xa bán cũng chẳng được bao nhiêu tiền. 

Lúc đó tôi đang học ở Saigon, đến Tết mới về thăm ba má. Nghe mấy đứa em kể lại ba má vào Phước thạnh ở chưa tròn năm thì mắt của ba tôi bị cườm còn mắt má tôi lại bị kéo mây nhìn không rõ. Má nghe người ta chỉ bên Cần thơ có bà bác sĩ chuyên khoa mắt rất giỏi, là con của bác sĩ Hoạch nổi tiếng một thời. Thế là má và ba dắt dìu nhau khăn gói lên đường. Không có từ nào chính xác hơn từ “dắt dìu” vì lúc ấy ba má tôi đều bị mờ mắt. Hai vợ chồng già nương tựa vào nhau suốt cả chặng đường dài. Cũng may là lúc từ Cần thơ về, ba má tôi đã được bà bác sĩ trị sáng mắt. 

Mỗi khi nhớ đến chuyện này, lòng tôi lại dậy lên bao niềm ân hận, dù cho ngày ấy tôi không có mặt ở dưới quê. Phận làm con là phải quan tâm đến cha mẹ thường xuyên, chứ không phải chờ ai báo cáo với mình!

(19/12/2016)

Nhìn cái ti vi trong tấm hình này nhớ lại một chuyện vui. Năm đó mình đang ở Saigon chợt nhớ nhà má ở Bến tre ti vi cũ xì. Mình liền gọi tổng đài 0751080 để xin số điện thoại của cửa hàng kim khí điện máy nào lớn nhất ở thị xã. Sau đó mình được nói chuyện với chủ cửa hàng luôn để hỏi thăm giá cả các loại ti vi đời mới. Mình quyết định thật nhanh và đi chuyển khoản. Chưa đầy 1 tiếng sau chiếc ti vi mới cáu đã được giao tận nơi cho má. Mấy tuần sau về thăm má, má kể:

– Bữa đó có 2 thằng kia mang một cái thùng to to đến kêu má mở cửa để giao ti vi. Má nói nhà tui đâu có đặt mua đâu. Tụi nó nói là của con bà ở Saigon mua đó. Má hỏi nó tên gì? Hai đứa bí không biết nên điện hỏi chủ rồi cười nói “Dạ, anh Sĩ đó bà”. Thiệt, con toàn làm mấy chuyện gây bất ngờ không à. 

Nói rồi má cười khà khà còn mình thì lòng vui như chưa bao giờ được vui như thế.

Về bên mẹ tôi luôn cảm thấy mình còn trẻ dù tôi đã già. Mẹ tôi đã vào tuổi cửu tuần, lúc nào cũng thương con, đứng về phía con và sẳn sàng tha thứ cho con những lỗi lầm. Biết vậy nên có chuyện gì quan trọng tôi đều đem ra hỏi mẹ. 

Vài năm trước tôi quen một người con gái còn rất trẻ và dự định cưới nhưng cô ấy bảo: Sao bây giờ em còn nhát gan quá. Anh cho em 2 năm nữa đi, lúc đó hi vọng em sẽ mạnh dạn xin phép cha mẹ. Tôi tự tin sẽ thuyết phục được gia đình cô ấy chuyện chênh lệch quá lớn về tuổi tác, nhưng cô ấy vẫn không chịu. Buồn quá tôi về tâm sự với mẹ tôi. Không ngờ bà suy nghĩ giây lâu rồi nói: Con làm gì thì làm nhưng phải biết tội nghiệp cho con gái người ta nha con!

Chỉ một câu đó của mẹ tôi thôi tôi đã bỏ ngay ý định cưới hỏi. 

Đó là lần đầu tiên mẹ tôi không đứng về phía tôi. Có lẽ bà không muốn tôi làm tổn hại đến một cô gái tuổi còn quá trẻ. 

Nay thì mẹ đã già thêm nữa rồi. Đầu óc lúc nhớ lúc quên. Mẹ ít nói hẳn và cũng rất hiếm khi cười. 

Tuy vậy những việc quan trọng mẹ vẫn biết. Mỗi tuần nhìn lịch sắp đến ngày thứ sáu là mẹ nói với đứa em gái tôi và chị osin “Mai thứ sáu rồi”. Hai người hiểu là mẹ muốn nói tôi sắp về thăm. 

Tôi ở Saigon về, chiều thứ bảy lên, có nhiều hôm tới giờ xe đến đón nhưng mẹ ngủ say quá tôi không từ giã được. 

Thế là tuần sau về mẹ trách “Bữa trước đi không nói má một tiếng”. Tôi cười cầu hoà: “Dạ, mai chừng nào đi con nói”. 

Đêm, mẹ tôi thường khó ngủ, đôi khi nằm thiếp đi một lúc, có lẽ mơ thấy gì đó nên giật mình thức dậy, gọi “Sĩ ơi, Sĩ…”. 

Tôi ở nhà sau chạy lên ngồi cạnh bên, bóp chân cho mẹ. Mẹ nhìn tôi mĩm cười “Con không ngủ hả?”. Được một lúc thì mẹ tôi ngủ say, tôi mừng quá, nhẹ nhàng bước xuống giường ra nhà sau ngủ tiếp. 

Mẹ tôi giờ là vậy đó, chỉ biết người nào bên cạnh. Tôi cảm thấy mình thật hạnh phúc khi được gần bên mẹ trong những năm tháng mẹ quạnh hiu.

Hôm kia có việc, đi ngang đường 16 gần Nguyễn thiện Thuật quận 3, bất chợt mình nhớ lại thời gian má lên ở nhà (được người quen cho mượn tạm) trong hẽm này. 

Lúc đó má vừa trở về từ viện tim. 

Rồi tối hôm qua mình đi quận 8, chạy ngang hẽm chợ Hưng Phú, lại nhớ da diết về quãng thời gian má ở đấy với bà Tám. 

Má ở đâu mình cũng qua thăm hàng ngày. Sáng nào cũng qua sớm, cafe gần đó với bạn rồi vào nhà trò chuyện với má. 

Má về nhà Bến tre ở lâu rồi, ăn được mấy cái Tết với con cháu rồi. 

Nhưng giờ thì má yếu nhiều, làm biếng nói chuyện lắm. Có đôi lúc ngồi cạnh bên gợi chuyện xưa mong má vui nhưng má làm thinh khiến lòng mình se thắt.

Có vài lần kiếm cách làm má vui, nhìn thấy má nở nụ cười mà thấy mát dạ làm sao. 

Hổm rày má ăn uống ngon miệng làm mình vui quá. Đôi lúc mình muốn về liền thăm má chứ không chờ thứ sáu nữa. 

Cầu Đức Mẹ ban sức khoẻ và niềm vui cho má.

Hơn nửa tháng rồi không nấu ăn. 

Bếp lò, nồi chảo, chén bát…nằm yên ắng trong góc nhà. 

Hình như những vật dụng ấy cũng có linh hồn, vì tôi nhìn thấy trong góc bếp ấy toả lên một nỗi buồn khó tả. 

Không thể gọi là nhà ở nếu mình không nấu ăn. 

Hồi đó tôi cũng đã từng ở những nơi như thế, không phải là nhà, mà chỉ là chốn dừng chân qua đêm. 

Và đã không phải là “nhà” thì làm gì có “mái ấm”.

 
Tôi bắt đầu vo gạo, bắc nồi cơm lên. 

Món ăn thì dễ rồi, tạm thời chiều nay sẽ là món trứng chiên. 

Các vật dụng bếp núc đang nhìn tôi mĩm cười. 

Yên tâm đi, tôi không bao giờ bỏ quên các bạn đâu. 

Tôi yêu mái ấm này lắm. 

Tôi yêu các bạn!

Sáng nay ăn phở tàu bay ở Lý thái Tổ, tình cờ ngồi chung bàn với 2 người nam. 

Người kia bắt chuyện mới biết đó là 2 cha con. Người bố đã 90 tuổi, ăn mặc đồ tây chỉnh tề, tóc bạc trắng. 

Người con đang trò chuyện với tôi là con trai trưởng, năm nay 72 tuổi. 

Hai bố con trông còn khoẻ mạnh lắm. 

Tôi khen “anh chắc có gen của bố”. Hai người vừa bay từ Mỹ, bang Texas về. 

Tiệm phở tàu bay này hai cha con đã ghiền ăn từ năm 1954, lúc mới khai trương. 

Giờ họ về Việt nam ở luôn. Trông người con chăm sóc bố cực kỳ chu đáo, bộc lộ tình yêu thương, hiếu thảo. 

Tính ra năm 1954 thì người con chỉ mới 10 tuổi. Lúc ấy ông bố chỉ mới 28 thôi. 

Chắc rằng ông bố đã dẫn con mình đến tiệm phở tàu bay này, để rồi hôm nay người con lại là người đưa bố đi ăn. 

Người con có cuộc gọi, qua đó tôi biết tối nay ông sẽ làm tiệc mừng thượng thọ cho bố mình.

Lòng tôi chợt cảm thấy ấm áp khi nghĩ đến chuyện của mình. 

Lúc 2 thằng con tôi còn nhỏ tôi cũng thường dẫn chúng đến tiệm phở này ăn. 

Giờ đây, thỉnh thoảng tụi nó lại rủ tôi cùng gặp gỡ cuối tuần tại đây rồi đi cà phê cà pháo chuyện trò tâm sự. 

Hạnh phúc trên đời đôi khi chỉ đơn giản thế thôi, cũng đâu cần phải xe hơi nhà lầu, nhà hàng sang trọng.

Chuyện tôi và anh tôi đi bán bánh mì coi như kết thúc, vì khó có thể mỗi ngày ra khỏi nhà lúc 4g30 sáng được. 

Hơn nữa chúng tôi đi bán là để kiếm tiền xài chơi chứ không phải thật sự vì cuộc sống. 

Trở lại chuyện ra tiệm phụ ba má, tôi muốn kể về nỗi đam mê nghe vọng cổ lúc 6g sáng. 

“Đây là Đài truyền thanh Bến tre…”

Sáng nào cũng vậy, sau khi phụ mở cửa tiệm, được má làm cho ổ bánh mì thịt nhiều ngò, tôi vừa ngồi gặm ngon lành vừa nghe chiếc loa của Đài truyền thanh Thị xã máng trên cột điện gần bùng binh chợ phát chương trình ca cổ:

“Con nước lớn đầy sông mát đồng lúa chín, bến đò xưa em đón anh…về.

Vành nón nghiêng nghiêng xao xuyến một khung trời.

Đây xóm nhỏ có hàng hoa phượng đỏ, có dấu chân người vườn cũ quyện tình xưa.

Như dòng sông tắm mát dưới cơn mưa…”

Ôi nhớ quá!…ngày xưa của tôi!